Je leest het goed. Zingende vrouwen: het was in middeleeuwen en renaissance een relatieve zeldzaamheid. Al helemaal in de kerk natuurlijk, waar vrouwen, behalve in hun eigen kloosters, niet aan zingen toe kwamen. Meer nog: liever werden knapen gecastreerd om ze op volwassen leeftijd nog hoog te kunnen laten zingen, dan dat men in de kerk een vrouw zou laten zingen. Het is dan ook een voorschrift dat nog steeds ongecensureerd in het best verkopende boek ooit staat: ‘Vrouwen moeten gedurende uw bijeenkomsten zwijgen. Ze mogen niet spreken…’. In datzelfde fragment is overigens ook een bijna-definitie van mansplaining te vinden: ‘Als ze iets willen leren, moeten ze het thuis aan hun man vragen, want het is een schande voor een vrouw als ze tijdens een samenkomst spreekt’. (1 Korintiërs 14, verzen 34-35)
Ook en vooral in de zeventiende en de achttiende eeuw werd daarom voor kerkmuziek — en in de operawereld — onder meer beroep gedaan op castraten. Deze volwassen mannen hadden in hun jeugd een gruwelijke mishandeling ondergaan, waardoor ze niet, zoals normale jongens, ‘de baard in de keel’ kregen. In kerkelijke middens, waar soms veel geld werd gespendeerd aan de opleiding van zingende knapen, werd de ingreep dan ook gezien als een investering in de toekomst. Zo kon die opleiding tenminste renderen. Nog tot in de negentiende eeuw werden in de katholieke kerk castraten ingezet.
Maar terug naar de zeventiende eeuw, want er is dus ook goed nieuws. Met de opkomst van de opera, inclusief het publieke, soms niet-religieuze karakter ervan, werd de zingende vrouw niet meer als ongewenst gezien. Naast dikbetaalde castraten zouden er ook veel zangeressen opstaan, die vaak zo virtuoos en zo beroemd waren dat ze een rolmodel werden. Zelfs componerende vrouwen, zoals Francesca Caccini en Barbara Strozzi, kwamen voor het voetlicht. Wat een geluk voor de muziekgeschiedenis.